Gözde arpacık: nedenleri, belirtileri, tedavisi ve ne zaman doktora gitmeli

Arpacık nedir?

Hordeolum da denilen arpacık, göz kapağında hassas kırmızı bir şişliktir. Çoğu zaman kirpik hattına yakın bir sivilce gibi görünür, ancak kapağın daha derininde de oluşabilir. Bazı arpacıklar bir kirpiğin dibinde dışa doğru bakar; başkaları göz kapağının iç yüzünde oluşur ve daha genel bir şişliğe yol açar.

Arpacık genellikle göz küresinin kendisiyle değil göz kapağıyla sınırlıdır. Kapak iltihaplı olduğu için göz sulanabilir, tahriş hissedebilir ya da biraz kırmızı görünebilir; ancak asıl sorun tipik olarak göz kapağı bezindedir.

İnsanlar bazen arpacığı şalazyonla karıştırır. Arpacık genellikle daha ani, daha hassas ve erken evrede daha iltihaplıdır. Şalazyon daha çok, daha uzun süren ve fazla ağrımayan sert bir şişliktir.

Arpacığın başlangıç evreleri: erken dönemde nasıl hissedilir

Başlangıç evreleri çoğu zaman belirsizdir. Göz kırparken hafif ağrı, kapağa dokunurken hafif hassasiyet ya da göz kapağı kenarında küçük bir şişlik alanı fark edebilirsiniz. Belirgin bir kabartı çıkmadan önce bölge sıcak, kaşıntılı ya da tahriş hissedebilir.

Arpacık geliştikçe şişlik genellikle daha yerelleşir. Kirpik hattında ya da kapağın iç yüzünde küçük kırmızı bir kabartı görülebilir. Bazı kişilerde en erken bulgu, sabah kalktığında bir göz kapağının olağandan ağır ya da şişkin hissedilmesidir.

Başlangıç evrelerini tanımak önemlidir; çünkü erken kendi kendine bakım sonraki günleri kolaylaştırabilir. Ilık kompresler, nazik göz kapağı hijyeni ve göz makyajı ile kontakt lensten kaçınmak bezin daha kolay boşalmasına yardımcı olabilir ve tahrişi azaltabilir.

Gözde arpacığa ne yol açar?

En yaygın neden, göz kapağındaki bir yağ bezinin tıkanması ve enfeksiyonu ya da iltihabıdır. Normalde ciltte yaşayan bakteriler, özellikle stafilokok bakterileri çoğu zaman devrededir. Bir bez ağzı tıkandığında yağ ve artıklar birikebilir ve bölge şişip hassaslaşır.

Nedenler çoğu zaman günlük alışkanlıklarla ve altta yatan göz kapağı durumlarıyla ilişkilidir. Gözlere yıkanmamış ellerle dokunmak, göz makyajıyla uyumak, eski kozmetik kullanmak ya da kontakt lensleri iyi hijyen olmadan ele almak riski artırabilir. Blefarit gibi yinelenen göz kapağı iltihabı da arpacığı daha olası kılar.

Bazı kişiler yalnızca başkalarından daha yatkındır. Kuru göz, rozasea, yağlı cilt ve yinelenen göz kapağı tahrişi öyküsü rol oynayabilir.

Gözde arpacık belirtileri

Belirtiler değişebilir, ancak klasik örüntü göz kapağında ağrılı, şişmiş, kırmızı bir kabartıdır. Bölge dokunmaya ağrılı olabilir ve göz kırpmak rahatsız edici hissedilebilir. Bazı kişiler ayrıca artan sulanma, ışığa hafif duyarlılık ya da gözde kum varmış hissi fark eder.

Yaygın belirtiler:

• göz kapağında hassas bir şişlik
• kirpik hattına yakın ya da kapağın içinde kızarıklık ve şişlik
• sulanan göz ya da hafif akıntı
• göz kırparken ağrı
• kirpikler çevresinde kabuklanma
• arpacık baş yaparsa sarımsı bir nokta

Her şişmiş kapak arpacık değildir. Belirgin bir şişlik yoksa ve tüm göz pembe ve tahriş görünüyorsa başka bir durum daha olası olabilir. Konjonktivit, blefarit, alerjiler ya da şalazyon başlangıçta benzer görünebilir.

Arpacık zamanla nasıl değişir

Arpacığın belirti örüntüsü çoğu zaman birkaç gün içinde değişir. En erken evrede arpacık göründüğünden daha hassas hissedilebilir. Göz kapağı, belirgin bir kabartı olmadan hafif şişmiş görünebilir. Daha sonra genellikle görülmesi kolaylaşır ve şişmiş alanın merkezi daha belirgin görünebilir.

İyileşme başladığında ağrı çoğu zaman şişlik tamamen kaybolmadan önce düzelir. Bu güven verici olabilir. Bazı kişiler kabartı hâlâ orada olduğu için tedavinin işe yaramadığından kaygı duyar, ancak daha az ağrılı bir arpacık çoğu zaman iltihabın yatıştığının bulgusudur.

Gözün altında ya da göz kapağının içinde arpacık

Arpacık üst kapakta, alt kapakta ya da göz kapağının daha derininde oluşabilir. Gerçek bir arpacık, şişlik gözün hemen altında duruyor gibi görünse de genellikle göz kapağının kendisinin bir parçasıdır.

İç arpacığı aynada görmek daha zor olabilir. Kirpik hattında görünür bir nokta yerine daha genel biçimde şişmiş ve ağrılı bir göz kapağı fark edebilirsiniz. Bu daha derin arpacıklar özellikle tahriş edici hissedilebilir; çünkü göz kırptığınızda gözün yüzeyine bastırırlar.

Kabartı içte ya da dışta olsun ilk basamak yaklaşım çoğu zaman aynıdır: sıcaklık, temizlik ve sabır. Tam yerleşim esas olarak ne kadar görünür olduğunu ve ne kadar sürtünme veya yabancı cisim hissi duyduğunuzu değiştirir.

Arpacık tedavisi genellikle evde başlar

Pek çok kişide tedavi ılık kompreslerle başlar. Kapalı göz kapağına yaklaşık 10-15 dakika, günde üç ile altı kez temiz ve ılık bir kompres tutun. Sıcaklık tıkanıklığı yumuşatabilir ve doğal boşalmayı teşvik edebilir.

Kompres rahat biçimde ılık hissedilmeli, cildi yakacak kadar sıcak olmamalıdır. Hızla soğuyorsa temiz suyla yeniden ısıtın. Nazik bir tutarlılık genellikle sert bir tedaviden daha çok yardımcı olur.

Kompresten sonra kabuklanma ya da akıntı varsa göz kapağı kenarını nazikçe temizleyebilirsiniz. Bölgeye dokunmadan önce ellerinizi temiz tutun. Sıkmaktan, kaşımaktan ya da kabartıyı zorla boşaltmaya çalışmaktan kaçının.

Arpacığı evde geçirmek için göz kapağı iyileşirken tahrişi azaltmaya odaklanın. Bu şu anlama gelir:

• ılık kompresleri düzenli kullanın
• göz normal hissedilene kadar kontakt lens kullanımına ara verin
• arpacık geçene kadar göz makyajı kullanmayı bırakın
• göz kapağınıza dokunmadan önce ellerinizi yıkayın
• şişliği ovmaktan ya da bastırmaktan kaçının

Ev bakımı onu bir gecede yok etmeyebilir, ancak çoğu zaman ağrıyı hafifletir ve iyileşmeyi destekler. Gerçekçi beklentiler kurun: hafif bir arpacığın bile yatışması günler alabilir. Ev bakımının amacı bezi zorla açmak değil; göz kapağı toparlanırken kademeli boşalmayı desteklemek ve rahatsızlığı azaltmaktır.

Arpacık nasıl kötüleştirilmeden tedavi edilir

Pek çok kişi can sıkıcı olduğu için arpacığı fazla tedavi etmeye eğilimlidir. Ancak güvenli tedavi etmek, hızlı tedavi etmek kadar önemlidir. Göz kapağı naziktir ve zorlu müdahale şişliği kötüleştirebilir, iltihabı yayabilir ve göz yüzeyini tahriş edebilir.

Kabartıyı hemen kaldırmaya çalışmak yerine göz kapağının iyileşmesine yardımcı olmak biçiminde düşünün. En güvenli yaklaşım nazik ve istikrarlıdır. Çoğu olguda vücut boşaltmayı günler ile bir-iki hafta içinde kendiliğinden yapar.

Yalnızca hafif rahatsızlık varsa, size uygun olması ve ambalaj talimatlarına uymanız koşuluyla reçetesiz ağrı kesici yardımcı olabilir. Ancak asıl yerel tedavi hâlâ sıcaklık ve hijyendir; karıştırmak ya da bastırmak değil.

Arpacık için göz damlaları yararlı mı?

Arpacık için göz damlaları yaygındır, ancak her zaman ana çözüm değildir. Şişmiş kapak gözü sürttüğü için göz yüzeyi tahriş ya da sulu hissediliyorsa yapay gözyaşı yardımcı olabilir. Nemlendirici damlalar göz kırpmayı daha rahat kılabilir, ancak tıkanmış bir göz kapağı bezini kendi başlarına genellikle açmaz.

İnsanlar arpacık ve göz damlalarını sorduğunda yanıt hangi damlaları kastettiklerine bağlıdır. Basit nemlendirici damlalar yüzey tahrişini hafifletebilir. Antibiyotikli göz damlaları ya da reçeteli kombinasyon damlaları farklıdır ve her arpacık ilaç gerektirmediği için bir hekimin önerisine göre kullanılmalıdır.

Göz damlaları seçili durumlarda rahatlığı destekleyebilir, ancak genellikle ılık kompreslerin yerini almaz.

Arpacık genellikle göz kapağı bezinde başlar; bu yüzden yalnızca gözün yüzeyine yönelik tedavi kök sorunu tam olarak ele almayabilir. Asıl sorun kapak şişliği ve hassasiyetiyse sıcaklık merkezî kalır.

Arpacık için göz merhemi ne olacak?

Arpacık için göz merhemi bazı durumlarda önerilebilir; özellikle hekim göz kapağı kenarını ya da yakın dokuyu etkileyen bakteriyel bir bileşen olduğunu düşünürse. Damlalara kıyasla merhem kapak bölgesinde daha uzun kalır; bu da belirli olgularda yararlı olmasını sağlayabilir.

Bununla birlikte göz merhemi herkesin ihtiyaç duyduğu bir şey değildir. Pek çok arpacık yalnızca konservatif bakımla düzelir. Daha önceki bir göz sorunundan artan reçeteli ilacı kullanmayı düşünüyorsanız, farklı göz hastalıkları farklı tedavi gerektirdiği için bunu tıbbi yönlendirme olmadan yapmamak daha iyidir.

Arpacık ile şalazyon ya da konjonktivit

Arpacık başlangıçta birkaç başka göz kapağı sorununa benzeyebilir. Şalazyon çoğu zaman daha az ağrılıdır ve daha sert bir şişlik olarak sürme eğilimindedir. Konjonktivit genellikle göz yüzeyinin kendisinde daha fazla kızarıklığa yol açar ve nedene bağlı olarak akıntı ya da kaşıntıyla gelebilir.

Blefarit de arpacığı taklit edebilir ya da ona eşlik edebilir. Bu durumda göz kapağı kenarları pul pul, kabuklu, tahriş olmuş ya da yağlı görünebilir ve arpacıklar tekrar tekrar gelebilir. Yinelenen dönemlerle uğraşıyorsanız asıl sorun tek bir izole kabartıdan çok süregelen göz kapağı iltihabı olabilir.

Arpacığı patlatmak: yapmalı mısınız?

Arpacığı patlatmak önerilmez. Tahrişi dokunun derinine sürebilir, şişliği artırabilir ve bölgeyi daha ağrılı kılabilir. Göz kapağı gözün hemen yanında bulunduğu için kabartıyı evde açmaya ya da sıkmaya çalışmak ek risk taşır.

Bir arpacık ılık kompreslerden sonra kendiliğinden boşalırsa bu farklıdır. Akıntıyı temiz bir bez ya da pamukla nazikçe silebilir ve bölgeyi temiz tutabilirsiniz. Ancak etkin biçimde patlatmaya çalışmak iyi bir fikir değildir.

Arpacığı zorla açmaya çalışmak çoğu zaman iyileşmeyi hızlandırmak yerine yavaşlatır.

Arpacık ne kadar sürer?

Arpacıkların çoğu birkaç gün ile bir-iki hafta içinde düzelir. Ağrı çoğu zaman kabartı tamamen kaybolmadan yatışır. Bazı olgularda, özellikle tıkalı bez tam olarak açılmazsa etkin iltihap indikten sonra sert bir artık şişlik kalır.

Kabartı daha uzun sürüyor, daha az ağrılı hâle geliyor ama sert kalıyorsa bir şalazyona dönüşmüş olabilir. Bu her zaman ciddi bir şeyin ters gittiği anlamına gelmez, ancak sorunun artık basit ve taze bir arpacık olmadığı anlamına gelebilir.

Arpacık tedavisi için ne zaman doktora gitmeli

Olguların çoğu hafif olsa da bazen tedavi tıbbi değerlendirme gerektirir. Şişlik düzelmek yerine kötüleşiyorsa, tüm göz kapağı çok kırmızı ve şişkin hâle geliyorsa ya da ağrı belirginleşiyorsa bakım isteyin. Görmeniz değişiyorsa, gözünüz çok ışığa duyarlı hâle geliyorsa ya da ateş veya yayılan yüz kızarıklığı gelişiyorsa da kontrol edilmelisiniz.

Arpacık dikkatli ev tedavisinin yaklaşık bir haftasından sonra düzelmeye başlamıyorsa ya da tekrar tekrar geliyorsa da yardım istemek akıllıcadır. Yinelenen arpacıklar kronik göz kapağı iltihabına, bez işlev bozukluğuna ya da daha kişiye özel bir plan gerektiren başka bir göz kapağı durumuna işaret edebilir.

Bazı kişiler her göz kapağı kabartısının arpacık olduğunu varsayar, ancak hepsi değildir. Israrlı bir şişlik, tek bir bölgede kirpik kaybı, tam olarak aynı noktada yinelenen şişlik ya da alışılmadık görünen bir lezyon bir göz uzmanı tarafından değerlendirilmelidir.

Arpacık bir çocuğu etkiliyorsa aynı uyarı bulguları önemlidir. Çocuklar bölgeyi daha çok ovabilir, nasıl hissettiklerini anlatmakta güçlük çekebilir ya da şişlikten sıkıntı duyabilir. Kapak çok şişse, gözü açmak zorsa ya da çocuk genel olarak hasta görünüyorsa tıbbi değerlendirme akıllıcadır.

Doktor ne yapabilir

Tıbbi bakım duruma bağlıdır. Hekim bunun gerçekten bir arpacık mı yoksa başka bir göz kapağı durumu mu olduğunu doğrulayabilir. Göz kapağı hijyenini gözden geçirebilir, farklı bir ılık kompres rutini önerebilir ya da reçeteli tedavinin uygun olup olmadığına karar verebilir.

Seçili olgularda tedavi antibiyotikli merhem, göz damlaları ya da başka bir ilacı içerebilir. Lezyon ısrarlı, alışılmadık biçimde büyükse ya da şalazyona benzer bir şeye dönüştüyse bir göz uzmanı onu boşaltmak için bir işlem düşünebilir. Komplike olmayan arpacıkların çoğunda buna gerek yoktur.

Yeni bir arpacığı önleme

Tekrarlayan arpacıklarınız varsa korunma özellikle önemlidir. İyi göz kapağı hijyeni yeni tıkanma olasılığını azaltabilir. Uyumadan önce makyajı temizleyin, eski göz kozmetiklerini düzenli olarak değiştirin, gözlerinize dokunmadan önce ellerinizi yıkayın ve dikkatli kontakt lens hijyeni uygulayın.

Göz kapağı tahrişine ya da blefarite yatkınsanız düzenli bir kapak temizleme rutini yardımcı olabilir. Bazı kişiler, özellikle bir göz uzmanı bu yaklaşımı önerdiyse şu anda arpacığı olmasa bile dönem dönem ılık kompres kullanmaktan yarar görür.

Tekrar tekrar geldiği için bu sorunu yaşayan kişilerde korunma, her kabartıyı ortaya çıktıktan sonra kovalamaktan çoğu zaman daha yararlıdır. Küçük günlük alışkanlıklar göz kapağı bezlerinin daha iyi çalışmasını sağlayabilir ve başka bir arpacığın haftanızı bozma olasılığını azaltabilir.