Endometriozis: belirtileri, tanısı ve tedavi seçenekleri

Endometriozis, rahim iç zarına benzer dokunun rahim dışında büyüdüğü uzun süreli bir durumdur. Bu doku âdet döngüsü sırasındaki hormonal değişikliklere tepki verebilir ve enflamasyona, izlenmeye ve ağrıya yol açabilir. Bazı kişilerde endometriozis belirtileri hafiftir ya da gelip gider. Başkalarında durum işi, öğrenimi, cinselliği, egzersizi, uykuyu, doğurganlık planlamasını ve günlük rutinleri etkiler.

En önemli mesaj şudur: şiddetli âdet ağrısı, kişinin yalnızca katlanması gereken bir şey olarak geçiştirilmemelidir. Normal yaşamı tekrar tekrar aksatan, kanama başlamadan önce başlayan, âdet sonrası süren ya da dışkılama, idrar veya cinsel ilişkiyle ortaya çıkan ağrı tıbbi değerlendirme hak eder. Endometriozisi tanımak zor olabilir; çünkü belirtiler değişir, muayeneler normal görünebilir ve ağrı şiddeti hastalığın büyüklüğüyle ya da görünür miktarıyla her zaman örtüşmez.

Bu rehber endometriozisin ne anlama geldiğini, hangi belirtilerin onu düşündürebileceğini, doktorların genellikle nasıl araştırdığını, hangi tedavi seçeneklerinin yardımcı olabileceğini, cerrahinin ne zaman düşünülebileceğini ve desteği güvenli biçimde nasıl isteyeceğinizi açıklar. Gereksiz telaş olmadan pratik ve tıbbi olarak temkinli bilgi isteyen yetişkinler için yazılmıştır.

Endometriozis nedir?

Durum, endometriyuma benzer dokunun rahim boşluğu dışında bulunması anlamına gelir. Pelvik zarda, yumurtalıklarda, fallop tüplerinde, vajina ile rektum arasındaki bölgede, bağırsak yüzeyinde, mesane bölgesinde ya da daha seyrek olarak karnın başka yerlerinde görünebilir. Bu bölgelere çoğu zaman odak ya da implant denir. Normal rahim iç zarıyla aynı değildirler, ancak östrojene ve aylık hormonal döngüye yanıt verebilirler.

Bu doku etkin hâle geldiğinde yakın yapıları tahriş edebilir ve kronik bir enflamatuvar tepkiye yol açabilir. Zamanla enflamasyon, organların birbirine yapışmasına yol açabilen iz benzeri doku bantları olan yapışıklıklara katkıda bulunabilir. Bazı kişilerde eski kan içerdikleri için bazen yumurtalık "çikolata kistleri" denen endometriyomlar gelişir. Başkalarında hastalığın dokuya daha derin uzandığı ve bağırsak veya mesane bölgesini içerebildiği derin endometriozis vardır.

Çok etkenli bir durum sayılır. Bu, nadiren tek bir basit nedenin olduğu anlamına gelir. Kalıtımın rol oynadığı görünmektedir; hormonal, bağışıklık ve enflamatuvar etkenler de devrededir. Hastalık östrojene bağımlıdır; bu yüzden belirtiler çoğu zaman âdet döngüsüyle ilişkilidir ve menopozdan sonra hafifleyebilir, ancak kişisel durumlar değişir.

Bu durum kişisel bir başarısızlık değildir ve strese, kötü beslenmeye, cinsel etkinliğe ya da egzersiz eksikliğine bağlı değildir. Yaşam tarzı etkenleri belirtilerin ne kadar yönetilebilir hissedildiğini etkileyebilir, ancak durumu tek başlarına açıklamazlar. Bir kişi pek çok şeyi "doğru" yapabilir ve yine endometriozisi olabilir.

Göz ardı edilmemesi gereken endometriozis belirtileri

Endometriozis belirtileri döngüsel olabilir; yani âdet çevresinde kötüleşir, ancak daha sürekli de hâle gelebilirler. Tipik belirti, âdetle bağlantılı pelvik ya da alt karın ağrısıdır. Ağrı kanamadan günler önce başlayabilir, âdet sırasında güçlenebilir ve bazen kanama bittikten sonra sürebilir. Bazı kişiler kramp, saplanma, baskı, yanma, sırt ağrısı ya da bacaklara yayılan ağrı tanımlar.

Cinsel ilişki sırasında ağrı, özellikle derin ağrı da endometriozisin bir bulgusu olabilir. Dışkılama veya idrar sırasında ağrı, özellikle âdet çevresinde oluyorsa endometriozisin bağırsağa veya mesaneye yakın bölgeleri etkilediğini düşündürebilir. Lekelenme, düzensiz kanama, yorgunluk, bulantı, şişkinlik ve bağırsak değişiklikleri de olabilir; ancak bu belirtilerin pek çok başka nedeni olabilir.

• Yaygın endometriozis bulguları şiddetli âdet ağrısını, kanamadan önce ya da sırasında pelvik ağrıyı, cinsel ilişki sırasında veya sonrasında ağrıyı, dışkılamayla ağrıyı, idrar yaparken ağrıyı, yoğun ya da düzensiz kanamayı, şişkinliği, yorgunluğu ve gebe kalmada güçlüğü içerebilir.

Hiçbir belirti listesi durumu tek başına tanıyamaz. İleri hastalığı olan bazı kişilerde şaşırtıcı biçimde az belirti varken başkalarında görünür hastalık sınırlı görünse bile yoğun ağrı olur. Günlük yaşamdaki etki önemlidir. Ağrı yükümlülüklerin kaçırılmasına, güçlü ağrı kesicilerin tekrar tekrar kullanılmasına, cinsellikten kaçınmaya, uyku bozulmasına ya da yaklaşan âdetten korkmaya yol açıyorsa yardım istemek makuldür.

Bağırsak endometriozisi, mesane belirtileri ve ağrı örüntüleri

Bağırsak endometriozisi, yaygın sindirim sorunlarıyla örtüşen belirtilere yol açabilir. Bir kişi dışkılama sırasında ağrı, kabızlık, ishal, şişkinlik, rektal baskı ya da âdet çevresinde öngörülebilir biçimde alevlenen belirtiler fark edebilir. Dışkıda kanın endometriozis olduğu varsayılmamalıdır; tıbbi değerlendirme gerektirir, çünkü birkaç bağırsak durumu kanamaya yol açabilir.

Mesaneyle ilişkili endometriozis; idrar yaparken ağrıya, idrar sıkışmasına, pelvik baskıya ya da âdet sırasında kötüleşen rahatsızlığa yol açabilir. İdrarda kan da kontrol edilmelidir. Pelvik ağrısı olan pek çok kişide endometriozis, huzursuz bağırsak belirtileri, mesane ağrısı, pelvik taban kas gerginliği veya kronik ağrı duyarlılaşması gibi birden fazla katkıda bulunan etken vardır. Bu yüzden her belirtiyi tek bir etikete sığdırmaya çalışmaktan çok dikkatli bir belirti öyküsü çoğu zaman daha yararlıdır.

Ağrı zamanla değişebilir. Erken evrede enflamasyon baskın sürükleyici olabilir. Uzun süren ağrıda sinir sistemi daha duyarlı hâle gelebilir ve görünür hastalık tedavi edilse bile ağrı sürebilir. Bu, ağrının hayali olduğu anlamına gelmez. Tedavinin hormonal bakımı, ağrı rahatlamasını, pelvik fizyoterapiyi, psikolojik ağrı yönetimi araçlarını ve seçilmiş olgularda cerrahiyi birleştirmesi gerekebileceği anlamına gelir.

Endometriozise ne yol açar?

Endometriozisin tam nedeni tümüyle bilinmiyor. Bir kurama göre âdet kanı ve endometriyum hücreleri fallop tüplerinden geriye doğru karın boşluğuna hareket edebilir ve bazı hücreler oraya tutunup büyür. Bu süreç pek çok kişide olabilir; bu yüzden açıklamanın tamamı olamaz. Bağışıklık, genetik ve hormonal etkenler endometriozisin neden bazı kişilerde geliştiğini, bazılarında gelişmediğini etkiliyor olabilir.

Aile öyküsü riski artırabilir. Yakın bir birinci derece akrabada endometriozis varsa olasılık ortalamadan yüksek olabilir. Östrojen endometriozis odaklarının etkinliğini destekler; bu yüzden östrojen etkisini azaltan ya da âdeti bastıran tedaviler pek çok kişide yardımcı olabilir. Yine de endometriozis yalnızca bir "östrojen sorunu" değildir; sinirleri, dokuları ve organları etkileyebilen karmaşık bir enflamatuvar hastalıktır.

Şu anda endometriozisin başlamasını önlemenin güvenilir bir yolu yoktur. Hormonal doğum kontrolü ve hormon salan rahim içi sistemler belirtileri azaltabilir ve bazı durumlarda ilerlemeyi yavaşlatmaya yardımcı olabilir, ancak garantili önleme değil tedavi araçlarıdır. Şiddetli âdet ağrısına erken ilgi göstermek yararlıdır; çünkü tedavi edilmeyen yinelenen ağrının yönetimi zamanla zorlaşabilir.

Endometriozis nasıl tanınır?

Tanı genellikle belirtiler üzerine dikkatli bir konuşmayla başlar. Doktor ağrının ne zaman başladığını, âdet döngüsüyle nasıl ilişkilendiğini, cinsel ilişkinin, dışkılamanın ya da idrarın ağrılı olup olmadığını, kanamanın yoğun veya düzensiz olup olmadığını, hangi ağrı ilaçlarının yardımcı olduğunu ve gebelik planlanıp planlanmadığını sorabilir. Bir ağrı günlüğü yararlı olabilir; çünkü görüşme sırasında unutulması kolay örüntüleri gösterir.

Pelvik muayene hassasiyeti, rahmin azalmış hareketliliğini ya da ağrılı nodülleri gösterebilir; ancak özellikle daha hafif hastalıkta normal de olabilir. Normal bir muayene endometriozisi dışlamaz. Ultrason yumurtalık endometriyomlarını ve derin hastalığın bazı bulgularını saptayabilir, ancak yüzeysel odaklar görünmeyebilir. Derin endometriozisten kuşkulanıldığında ya da cerrahi planlanırken MR yararlı olabilir.

Cerrahın karnın içine bakmasını sağlayan kapalı bir ameliyat olan laparoskopi endometriozisi doğrulayabilir ve yaygınlığını değerlendirebilir. Ancak belirtiler tipikse ve ilk basamak tedavi güvenle başlatılabiliyorsa pek çok doktor artık laparoskopiyi yalnızca tanı koymak için kullanmıyor. Belirtiler uygun tedaviyle düzelirse cerrahi gerekmeyebilir. Ağrı sürerse, görüntüleme belirgin hastalık düşündürürse, doğurganlık soruları karmaşıksa ya da bağırsak veya mesane tutulumundan kuşkulanılırsa uzman değerlendirmesi çoğu zaman uygundur.

Endometriozisi güvenilir biçimde tanıyan basit bir kan testi yoktur. Bazı testler diğer nedenleri dışlamak ya da genel sağlığı değerlendirmek için kullanılabilir, ancak durumu tek başlarına doğrulayamaz veya dışlayamazlar. İyi bir tanı genellikle belirti öyküsünden, muayeneden, hedefli görüntülemeden ve gerektiğinde cerrahi bulgulardan kurulur.

Endometriozis evreleri ve evrenin öykünün tamamını anlatmama nedeni

Evreler bazen cerrahi değerlendirmeden sonra görünür hastalığın yaygınlığını tanımlamak için kullanılır. Evreleme; odakların miktarını, izlenmeyi, yapışıklıkları ve yumurtalık tutulumunu göz önüne alabilir. Daha yüksek bir evre daha yaygın anatomik hastalığı gösterebilir, ancak kendiliğinden daha fazla ağrı, daha kötü yaşam kalitesi ya da daha kötü tedavi yanıtı anlamına gelmez.

Bu nokta önemlidir; çünkü insanlar ağrıları şiddetli olduğu hâlde hastalıklarının "hafif" olduğu söylendiğinde bazen kafa karışıklığı yaşar. Ağrı; enflamasyon, sinir duyarlılığı, odak yerleşimi, pelvik taban tepkisi, bağırsak veya mesane tahrişi ve sinir sisteminin zamanla nasıl uyum sağladığıyla şekillenir. Evre 1 hastalığı olan bir kişide işlev bozucu ağrı olabilirken ileri hastalığı olan bir başkasında daha az belirti olabilir.

Pratik bakımda belirtiler ve yaşam üzerindeki etki, evre kadar önemlidir. Tedavi; ağrı kontrolü, kanama örüntüsü, doğurganlık hedefleri, bağırsak veya mesane belirtileri, ilaç uygunluğu ve kişisel tercihler çevresinde planlanmalıdır. Evreleme cerrahi planlamaya yardımcı olabilir, ancak birinin deneyimini küçültmek için kullanılmamalıdır.

Endometriozis tedavisi: genellikle neler yardımcı olur?

Tedavi kişiye özeldir. Doğru plan belirtilere, yaşa, gebelik isteğine, ilaç risklerine, önceki tedaviye, hastalık yerleşimine ve günlük yaşamın ne kadar etkilendiğine bağlıdır. Tek bir kalıcı iyileşme yoktur, ancak pek çok kişi doğru bakım birleşimiyle daha iyi ağrı kontrolü ve daha öngörülebilir bir yaşam elde edebilir.

Ağrı rahatlaması; çoğu zaman tıbbi yönlendirme altında doğru zamanda ve dozda alınan NSAİİ'ler gibi enflamasyon karşıtı ilaçları içerebilir. Bazı durumlarda parasetamol diğer ağrı stratejileriyle birlikte kullanılabilir. Bu ilaçlar âdet ağrısına yardımcı olabilir, ancak herkes için uygun değildir ve özellikle ağrı şiddetliyse ya da artıyorsa değerlendirme yapılmadan süresiz olarak onlara güvenilmemelidir.

Gebelik şu anda denenmiyorsa hormonal tedavi çoğu zaman merkezidir. Birleşik hormonal doğum kontrolü, yalnızca progestin içeren haplar, sürekli progestin tedavisi, hormon salan rahim içi sistemler ve diğer uzman hormonal ilaçlar kanamayı azaltabilir, döngüsel etkinliği bastırabilir ve ağrıyı hafifletebilir. Bazı tedaviler az kanama ya da hiç kanama hedefler; bu da endometriozis odaklarının uyarılmasını azaltabilir.

Ağrı kronik hâle geldiğinde tedavi; pelvik taban fizyoterapisini, uyku ve stres desteğini, kademeli etkinliği, seçilmiş olgularda nöropatik ağrı ilaçlarını ve psikolojik ağrı yönetimi yaklaşımlarını da içerebilir. Bu önlemler endometriozisin tıbbi tedavisinin yerini almaz, ancak sinir sisteminin ve pelvik kasların uzun süreli ağrıdan toparlanmasına yardımcı olabilir.

Endometriozis cerrahisi ve laparoskopik tedavi

Cerrahi; belirtiler ilaçla yeterince düzelmediğinde, büyük bir yumurtalık endometriyomu olduğunda, derin hastalık belirgin bağırsak veya mesane belirtilerine yol açtığında ya da doğurganlık planlaması ile ağrı uzman değerlendirmesi gerektirdiğinde genellikle düşünülür. Cerrahi en sık laparoskopiktir; yani kamera ve aletler kullanılarak küçük kesilerden yapılır.

Laparoskopik cerrahi sırasında görünür odaklar çıkarılabilir ya da yok edilebilir, yapışıklıklar tedavi edilebilir ve endometriyomlar yönetilebilir. Bağırsak veya mesane tutulumundan kuşkulanılıyorsa cerrahi belirli uzmanlığa sahip bir ekip gerektirebilir; çünkü derin hastalığı çıkarmak yüzeysel odakları tedavi etmekten daha karmaşık olabilir. Amaç belirtileri hafifletmek ve işlevi olabildiğince güvenli biçimde korumaktır.

Cerrahi pek çok kişiye yardımcı olabilir, ancak garantili bir iyileşme değildir. Endometriozis tekrarlayabilir ve özellikle yumurtalıklardaki yinelenen ameliyatlar doğurganlık ve yumurtalık rezervi için risk taşıyabilir. Cerrahiden sonra, gebelik denenmiyorsa hormonal tedavi önerilebilir; çünkü belirtilerin geri dönme riskini azaltabilir. Karar; beklenen yararı, cerrahi riski, doğurganlık hedeflerini ve yaşam kalitesini dengelemelidir.

Endometriozis ve gebelik

Durum gebe kalmada güçlükle ilişkili olabilir, ancak gebeliğin olanaksız olduğu anlamına gelmez. Bazı kişiler doğal yolla gebe kalırken başkaları doğurganlık değerlendirmesi ya da yardımcı üreme yöntemleri gerektirir. Doğurganlık üzerindeki etki; yumurtalık endometriyomları, yapışıklıklar, enflamasyon, yaş, sperm etkenleri ve fallop tüpleri ile yumurtalıkların iyi işleyip işlemediği gibi etkenlere bağlıdır.

Ağrı kontrolü için kullanılan hormonal tedaviler kullanıldıkları sürece genellikle gebeliği önler; bu yüzden biri etkin biçimde gebe kalmaya çalışırken kullanılmazlar. Gebelik yakın vadeli bir hedefse bakım çoğu zaman doğurganlık değerlendirmesine, zamanlamaya, gebe kalmaya çalışmakla bağdaşan ağrı yönetimine ve uzman yönlendirmesine odaklanır. Cerrahi bazen şansları iyileştirebilir, ancak her kişi için kendiliğinden ilk seçim değildir.

Gebelik bazı kişilerde o dönem boyunca belirtileri azaltabilir, ancak bir tedavi olarak sunulmamalıdır. Belirtiler gebelik ve emzirmeden sonra geri dönebilir ve bazı kişilerde ağrı sürer. Endometriozisi olup gebelik planlayan, gebe kalmakta zorlanan ya da ilaçlar konusunda kaygılı herkes, tedavi planı yaşam planıyla örtüşsün diye hedefleri erken konuşmalıdır.

Endometriozisde beslenme, kendi kendine bakım ve günlük baş etme

Durumu iyileştiren özel bir endometriozis diyeti yoktur. Ancak genel sağlığı, enerjiyi ve sindirimi destekleyen bir biçimde beslenmek belirtileri yönetmeyi kolaylaştırabilir. Bazı kişiler kendi sindirim belirtilerini tetikleyen yiyecekleri azalttıklarında daha az şişkinlik ya da bağırsak rahatsızlığı fark eder. Başkaları düzenli öğünlerden, yeterli proteinden, lifi yüksek yiyeceklerden, sebzelerden, sağlıklı yağlardan ve aşırı şeker veya alkolü sınırlamaktan yarar görür.

Kendi kendine bakım, tıbbi bakımın yerini almak yerine onu desteklediğinde en yararlıdır. Sıcak kompresler, hafif hareket, şiddetli ağrıda dinlenme, tempolama, uyku rutinleri ve pelvik gevşeme egzersizleri bazı kişilere yardımcı olabilir. Belirti günlüğü tutmak örüntüleri belirleyebilir ve görüşmeleri daha verimli kılabilir. Bir tedavinin birkaç döngü boyunca yardımcı olup olmadığını da gösterebilir.

• İzlenmesi yararlı bilgiler: ağrı günleri, kanama günleri, bağırsak ve mesane belirtileri, cinsel ilişkide ağrı, kullanılan ilaçlar, kaçırılan iş ya da öğrenim, uyku bozulması, yan etkiler ve belirtilerin kanamadan önce, sırasında mı sonra mı olduğu.

Endometriozisi "geri çevirmeyi" vaat eden pahalı takviyelere, kısıtlayıcı diyetlere ya da programlara karşı dikkatli olun. Dengeli bir yaklaşım daha güvenlidir: iyilik hâlini desteklemek için yaşam tarzı değişikliklerini, ağrıyı, kanamayı, doğurganlık hedeflerini ve olası komplikasyonları değerlendirmek için tıbbi bakımı kullanın.

Adenomiyozis ile endometriozis

Adenomiyozis ve endometriozis; ikisinin de rahim iç zarına benzer dokuyu içermesi ve ikisinin de ağrılı âdet dönemlerine yol açabilmesi anlamında ilişkilidir. Aynı durum değildir. Adenomiyoziste endometriyuma benzer doku rahmin kas duvarı içinde bulunur. Endometriozisde endometriyuma benzer doku rahim boşluğunun dışındadır; çoğu zaman pelviste ya da yumurtalıklarda.

Belirtiler örtüşebilir. Her iki durum da âdet ağrısına, pelvik ağrıya ve yoğun veya güç kanama örüntülerine yol açabilir. Adenomiyozis çoğu zaman büyümüş, hassas bir rahim ve yoğun kanamayla ilişkilendirilirken endometriozis daha sık cinsel ilişkide ağrıyla, âdet çevresinde bağırsak veya mesane ağrısıyla ve yumurtalık endometriyomlarıyla bağlantılıdır. Bazı kişilerde ikisi birlikte vardır; bu da tanı ve tedaviyi karmaşıklaştırabilir.

Belirtiler miyomlarla, yumurtalık kistleriyle, pelvik enflamatuvar hastalıkla, huzursuz bağırsak sendromuyla, idrar yolu durumlarıyla ve kronik pelvik ağrıyla örtüştüğü için kendi kendine tanı koymak risklidir. Bir hekim öyküyü, muayeneyi ve görüntülemeyi kullanarak olası nedenleri daraltabilir ve duruma uyan tedaviyi seçebilir.

Endometriozis belirtileri için ne zaman tıbbi yardım aranmalı?

Âdet ağrısı şiddetliyse, ağrı ilaçları yeterince işe yaramıyorsa, pelvik ağrı yinelemekteyse, cinsel ilişki ağrılıysa, âdet çevresinde dışkılama veya idrar acıyorsa, kanama çok yoğun ya da düzensizse veya makul bir süre denedikten sonra gebelik olmadıysa tıbbi yardım uygundur. Belirtiler kaygıya, kaçınmaya, yorgunluğa ya da normal yaşamın tekrar tekrar aksamasına yol açıyorsa da yardım istemek makuldür.

Ani şiddetli karın ağrısı, bayılma, ateş, güçsüzlükle birlikte yoğun kanama, şiddetli ağrıyla birlikte gebelik kuşkusu, idrar veya dışkıda kan, yeni şiddetli pelvik ağrı ya da olağan örüntüden çok farklı hissedilen belirtilerde acil değerlendirme gerekir. Bu belirtiler endometriozisle ilişkisiz olabilir ve ivedi yüz yüze değerlendirme gerektirebilir.

İvedi olmayan ancak ısrarlı belirtilerde genel bir tıbbi görüşmeyle başlamak çoğu zaman yeterlidir. Doktor örüntüyü değerlendirebilir, uygun olduğunda ilk basamak tedaviyi başlatabilir, gerekirse görüntüleme ayarlayabilir ve belirtiler güç, karmaşık ya da düzelmiyorsa uzman bakımına yönlendirebilir.

Dokport endometriozisde nasıl yardımcı olabilir?

Dokport, geleneksel bir randevu alma süreci olmadan uzaktaki bir doktora erişim sunabilir. Âdet ağrınız, pelvik ağrınız, endometriozis kuşkusu belirtileriniz, ilaç sorularınız ya da ileri bakıma ihtiyacınız olup olmadığı konusunda belirsizliğiniz varsa doktor durumunuzu sohbet üzerinden değerlendirebilir ve makul sonraki adımlara karar vermenize yardımcı olabilir.

Uzaktaki bir doktor kişiye özel bakım yönlendirmesi verebilir, ağrı rahatlaması seçeneklerini konuşabilir, belirtilerin araştırılması gereken bir örüntüye uyup uymadığını inceleyebilir ve yüz yüze muayenenin, görüntülemenin ya da uzman sevkinin ne zaman gerekebileceğini anlamanıza yardımcı olabilir. Durum için uygun olduğunda ilaç ya da istirahat raporu verilebilir, ancak bu asla önceden vaat edilebilecek bir şey değildir.

Uzaktan bakım özellikle zamanında öneri almak, belirtileri belgelemek ve gereksiz gecikmeyi önlemek için yararlıdır. Gerektiğinde acil bakımın, pelvik muayenenin, ultrasonun, MR'ın ya da cerrahinin yerini almaz. Amaç; uzaktan bakımın yeterli olup olmadığı ya da ileri testlerin veya yüz yüze bir görüşmenin daha güvenli olup olmadığı konusunda net yönlendirmeyle tıbbi desteğe hızlı, kolay ve güvenli erişimdir.

Zamanla endometriozisle yaşamak

Durum çoğu zaman uzun vadeli düşünme gerektirir. Bir yaşam evresinde iyi işleyen bir tedavi; gebelik bir hedef hâline geldiğinde, yan etkiler çıktığında, belirtiler değiştiğinde ya da cerrahi düşünüldüğünde değişmesi gerekebilir. Takip önemlidir; çünkü durum ağrıyı, doğurganlığı, ruhsal iyilik hâlini, ilişkileri ve iş kapasitesini etkileyebilir.

Görüşmelere somut örneklerle hazırlanmak yardımcı olabilir: ayda kaç gün ağrı olduğu, neyi yapmanızı engellediği, hangi ilaçları denediğiniz, belirtilerin döngüsel olup olmadığı ve bağırsak, mesane veya cinsel ağrının bulunup bulunmadığı. Belirli bilgiler, doktorun mevcut planın yeterli olup olmadığını ya da ileri değerlendirmenin gerekip gerekmediğini yargılamasını kolaylaştırır.

Destek pratik ve saygılı olmalıdır. Endometriozis gerçektir, yaygındır ve tedavi edilebilirdir; ancak doğru bakım birleşimini bulmak zaman alabilir. İyi bir plan; mümkün olduğunda ağrıyı azaltmalı, ilgiliyse doğurganlık hedeflerini korumalı, gereksiz girişimlerden kaçınmalı, kronik ağrı mekanizmalarını tanımalı ve kişinin günlük yaşamını bakımın merkezinde tutmalıdır.