İshal

Hem virüsler hem bakteriler çocuklarda ve yetişkinlerde ishale yol açabilir. Bir diğer yaygın neden, bazı besinlere duyarlılık ya da intoleranstır. İshal çoğu zaman tedavi olmadan birkaç gün içinde kendiliğinden geçer, ancak bazen ileri araştırma gerektiren daha ciddi bir durumun bulgusu olabilir. İshal uzun süre devam ediyorsa tıbbi yardım almak önemlidir.

İshalin belirtileri

İshal çoğu zaman ani, sık ve sulu dışkılamayı içerir. Eşlik eden belirtiler karın ağrısı, halsizlik, titreme, bulantı ve kusmayı kapsayabilir. Diğer olası belirtiler şişkinlik, gaz ve ateştir. Genellikle belirtiler birkaç gün içinde geçer, ancak kusma ve ishal vücudun elektrolit dengesini bozabildiği için sıvı kaybı bulgularını izlemek önemlidir.

Sıvı kaybı bulguları:

• Yoğun susuzluk
• Azalmış idrar miktarı
• Koyu renkli idrar
• Kuru dudaklar ve cilt
• Hızlı kalp atışı

İshal bir haftadan uzun sürüyorsa ya da dışkı rengi anormalse araştırma gerektiren altta yatan bir durumu gösterebilir. Soluk, yeşil ya da sarı dışkı ileri değerlendirme gerektirebilir.

İshalin nedenleri

İshal duyarlılığın, enfeksiyonun ya da hastalığın bir bulgusu olabilir. Gıda zehirlenmesi, mide virüsleri veya COVID-19'un yaygın bir belirtisidir. Yurt dışı seyahatlerinden sonra sık görülen seyahat ishali uzun süre devam edebilir ve genel sağlığı zayıflatabilir.

İshalin yaygın nedenleri:

• Enfeksiyonlar – virüsler ya da bakterilerden kaynaklanabilir
• İlaçlar – örneğin antibiyotikler bağırsağın bakteri dengesini bozabilir
• Besin alerjileri ve intoleransları – laktoz, gluten ya da süt proteini gibi
• Beslenme – az yağlı, çok lifli ya da çok tatlandırıcılı beslenme sindirim sorunlarına yol açabilir

İshal bazen bağırsak enfeksiyonları ya da enflamatuvar bağırsak hastalıkları gibi daha ağır durumlarla ilişkili olabilir ve bulantı ile kusmayla birlikte görülebilir. İrritabl bağırsak sendromu (IBS) çoğu zaman kronik belirtilere yol açar; ishal ile kabızlığın dönüşümlü seyri ve şişkinlik bunlar arasındadır.

Tanı ve tedavi

İshal olgularının çoğu tedavi gerektirmez ve kendiliğinden geçer. Daha az lif, daha çok nişasta içeren bir beslenme yardımcı olabilir. İlaçlar bazen bağırsağı dengelemeye yardımcı olabilir; ağır ya da uzun süren olgularda kaybedilen sıvıyı yerine koymak çok önemlidir.

Israrlı ya da ağır belirtilerde dışkı ve kan tetkikleri değerli tanı bilgisi sağlayabilir. Gerekirse doktor bağırsakları, yemek borusunu ya da mideyi inceleyebilir.

Kendi kendine bakım talimatları

Özellikle küçük çocuklarda ya da gebelikte sıvı alımını sürdürmek önemlidir. Doğum kontrol hapları gibi bazı ilaçlar ishal dönemlerinde etkinliğini yitirebilir.

İshali yönetmek için ipuçları:

• Sindirim sistemi üzerindeki yükü azaltmak için sık sık küçük öğünler yiyin
• Beslenmenize pirinç ya da yulaf ezmesi gibi nişastalı besinler ekleyin
• Sindirimi zor besinlerden ve süt ürünlerinden kaçının
• Bol sıvı için ve eczaneden ağızdan sıvı replasman çözeltisi almayı ya da kendiniz hazırlamayı değerlendirin

Ağızdan sıvı replasman çözeltisi tarifi:

• 1 litre su
• 6 çay kaşığı şeker
• 1/2 çay kaşığı tuz
• (İsteğe bağlı: tat için 2 çay kaşığı meyve suyu)

Suyu kaynatın, soğumasını bekleyin ve şeker ile tuzu karıştırın.

Ne zaman tıbbi bakım almalı?

İshal ağırsa ya da düzelme bulgusu olmadan üç günden uzun sürüyorsa bir sağlık profesyoneline başvurun. Çocuklar çoğu zaman daha erken tıbbi ilgi gerektirir. Karın ağrınız, yüksek ateşiniz, genel halsizliğiniz varsa ya da belirtileri evde yönetemiyorsanız tıbbi bakım isteyin. Ani ve şiddetli karın ağrısı ya da siyah veya kanlı dışkı varsa acil bakım isteyin.